بسمه تعالي

راهنمای تصحیح آزمون درس زبان فارسی (1)	درس : زبان فارسی (1)   رشته : عمومی پايه :   اوّل امتحان نوبت : دوم   تاريخ امتحان : 23/2/89		ساعت برگزاري امتحان : 8 صبح   مدت :    65   دقيقه   آموزشگاه :دبیرستان حضرت قائم (عج)   شهرستان : شوشتر		جاي مهر آموزشگاه
الف ) آیین نگارش و ویرایش : 8 نمره 1) برای نشان دادن ظاهر یک فرد چه باید کرد؟(5/ .) از ویژگی های ظاهری مثل اعضای چهره، قد، چاقی و لاغری او صحبت می کنیم. 2) کدام گزینه درباره ی ویرایش فنی درست است؟(25/ .) گزینه ی ب درست است. الف: ناظر بر جنبه های علمی یا تخصصّی اثر است .                 ب : آراستگی ظاهری و نظم ترتیب بخشیدن به اثر.   3) زبان نوشته ی زیر از نظر بیان چه زبانی است؟(25/ .) زبان ادبی            آفتاب غروب درمیان ابرهای سرخ می درخشید، پایان روزی طوفانی بود و  باران در مجمر سوزان مغرب، چون شراره های آتش به نظر می رسید. 4) غرض از.مقایسه.روشن کردن معنی و مفهوم، بیان شباهت ها و تفاوت های درجات و ویژیگی های دو امر است.(25/ .) 5) چه چیزهایی مواد توصیف را می سازند.(5/ .) حواس پنجگانه و تجربه های حسّی و عاطفی 6) چرا نباید از جملات بلند استفاده کنیم؟(5/ .) هر چه جملات کوتاه تر باشند، مفهوم را زودتر و بهتر می رسانند. 7) در ثبت وقایع جدول ضربی عمل نکنید؛ یعنی چه؟(1نمره) یعنی لازم نیست مواردی را که هر روز برای شما رخ می دهد، هفت بار تکرار کنید و بنویسید؛ مگر آن هایی را که از ویژگی یا اهمّیّتی برخور باشند. 8) نامه های رسمی و اداری از چند قسمت تشکیل می شوند؛ سه مورد را نام ببرید.(75/ .) 1) سرآغاز 2) تاریخ 3) موضوع نامه 4) عنوان 5) کلمات احترام 6) متن نامه 7) امضا 9) حسن نامه ی خصوصی در چیست؟ (5/ .)  که همه ی عناصر آن از تصنّع خالی باشند. 10) چرا تعریف های علمی یا توصیف های دقیق را نمی توان خلاصه کرد؟(5/ .) زیرا آن ها خود چکیده و خلاصه هستند. ب) زبان شناسی: 4 نمره  1) لهجه چیست؟ (5/ .) به شکل هایی از یک زبان گفته می شود که فقط در تلفظ با هم فرق دارند. 2) مقصود از ارتباط زبانی در تعریف زبان چیست؟(5/ .) انتقال پیام از یک فرد به افراد دیگر. 3) زبان شناسی را تعریف کنید.(5/ .) علمی که به شناخت زبان می پردازد ( مطالعه ی علمی زبان ) 4) زبان شناسی جدید را به نام زبان شناسی ..همگانی..یا « ساخت گرا » نیز می شناسند . (25/ .) 5) کدام گزینه درباره ی زبان شناسی تاریخی درست است؟(25/ .) گزینه ی ب درست است. الف)مطالعه ی زبان با هدف حفظ کتب آسمانی.     ب)مطالعه درباره ی صورت های زبانی که به گذشته زبان تعلّق دارد. 6) زبان شناسان برای حلّ مشکل پیچیدگی و گستردگی بیش از حدّ زبان ، زبان را در چه سطوح جداگانه ای بررسی                 می کنند؟(75/ .) واج شناسی- دستور زبان- معنا شناسی 7) رابطه ی معنایی میان « پدر » و « بابا » ترادف، و رابطه ی معنایی میان « روز » و « شب » ...تضاد... و رابطه ی معنایی میان « پدر » و « والدین » تضمُّن است .(25/ .)                                                                                                                 (1 )   ج) دستور زبان فارسی : 8 نمره 1) نهاد و گزاره ی جمله ی روبرو را مشخص کنید.(5/ .)             دانش آموز وظیفه اش را به خوبی انجام می دهد.                                                                                                                    نهاد                               گزاره 2) با توجّه به نمودار داده شده، جمله ای بنویسید و در نمودار قرار دهید.(75/ .)      جمله   مثل: حسین کتاب را خواند.                                                                                                                                                                                        نهاد                                                                 گزاره                                                                                                                                                مفعول            فعل                                                                                                حسین                                                        کتاب را           خواند.  3) از میان واژه های داده شده کدام یک « بن ماضی » است؟(25 / .) گزینه ی ت درست است. الف) پذیرفتن                            ب) پذیر                          پ)می پذیرفتم                                ت)پذیرفت 4) در متن زیر واژه ی « کتاب » یک بار به صورت « اسم معرفه » و یک بار به صورت « اسم نکره » بکار رفته است؛ هریک از آن ها را مشخص کنید.(5/ .)                 معلّم از کتابخانه کتابی گرفت و آن کتاب را به دانش آموزان معرّفی کرد .                                                                                            نکره                         معرفه 5) با توجّه گروه اسمی مشخص شده؛ نمودار  داده شده را کامل کنید.(1نمره)            گروه اسمی من  این پنج داستان جالب را بارها خوانده ام                 گروه اسمی                                                                                                                                                                                                                                وابسته (1 )  وابسته (2)       هسته             وابسته (3)                                                                                                                                                                                            ..صفت اشاره. .صفت شمارشی.. ..اسم...      ...صفت بیانی...                                                                                                             این                پنج         داستان                جالب 6) در گروه اسمی، هرگاه پس از هسته، کسره بیاید، واژه ی بعدــ  اگر اسم ، ضمیر یا صفت شمارشی نباشدــ ..صفت بیانی..است . هسته ی این گروه اسنی را ..موصوف... می نامیم .(5/ .) 7) ضمیرو مرجع ضمیر را در جمله ی روبرو مشخص کنید .(5/ .)                  محمّد کتاب خود به علی داد .                                                                                                         مرجع ضمیر     ضمیر   9) نوع هر یک از ضمیرهای داده شده را بنویسید .(1نمره)         ــِ مان : ضمیر شخصی    کدام : ضمیر پرسشی آن : ضمیر اشاره               خویش : ضمیر مشترک ِ10) برای تشخیص ..گروه قیدی.. ازسایر اجزای جمله، ساده ترین راه حذف آن است.(25/ .)                                                                                            (2 )                                                                                  11) درکدام جمله، واژه ی « آهسته » قید است؟(25/ .) گزینه ی ب درست است. الف) صدای آهسته ی او را می شنیدم.                           ب) آهسته به راه خود ادامه دادیم.         12) نشانه دار یا بی نشانه بودن قیدهای داده شده را مشخص کنی؛.سپس گونه ی هریک را بنویسید .(1نمره) به سختی : قید نشانه دار- پیشوند+ اسم      ناگهان : قید بی نشانه- مختصّ 13) حرف ربط(پیوند) را در موارد زیر مشخص کنید ؛سپس نوع هریک را بنویسید .(1نمره) الف) چون شما اصرار کردید، ایشان هم آمدند .            ب) جمعه ی گذشته به کوه نوردی رفتیم امّا حسین نیامد .    پیوند وابسته ساز                                                                                                                          پیوند هم پایه ساز 14) در عبارت روبرو « نشانه ی ندا » و « منادا » را مشخص کنید .(5/ .)              یا  حضرت قائم(عج)                                                                                                                نشانه ی ندا         منادا د) املا و بیاموزیم : 3 نمره 1) یکی از فایده های املای تقریری را بیان کنید .(5/ .) یکی از موارد ششگانه ی 1) مهارت گوش کردن را کسب می کنیم. 2) با تلفّظ صحیح کلمات و جملات آشنا می شویم. 3) دقّت و حافظه ی خود را تقویت می کنیم. 4)شنیده ها را بهتر درک می کنیم. 5) گفتار را به نوشتار تبدیل می کنیم. 6) شنیده ها را درست، زیبا و خوانا می نویسیم.  2) کدام یک از دو جمله ی زیر را درست تر می دانید؟(25/ .) گزینه ی ب درست است. الف) نوع بیماری پس از تحقیقات و آزمایشات متعدّد شناخته شد . ب) نوع بیماری پس از تحقیقات و آزمایش های متعدّد شناخته شد . 3) جمله ی روبرو را اصلاح کنید.(5/ .)       « آن قدر مطلب را برایش تکرار کردم که به قول معروف خسته شدم. »  آن قدر مطلب را برایش تکرار کردم که خسته شدم. ( آن قدر مطلب را برایش تکرار کردم که به قول معروف زبانم مو درآورد. ) 4) چرا در خطّ فارسی از نشانه های خطّی استفاده ی محدود می شود؟(5/ . )زیرا در خطّ فارسی کلمات حرکت گذاری نمی شوند.  5) جمله ی زیر را اصلاح کنید.(25/ .) « من مسابقه ای که دیروز برگزار شد را دیدم .  من مسابقه ای را که دیروز برگزار شد، دیدم. 6) گروه کلمه های داده شده، دارای غلط املایی هستند؛ شکل درست آن ها را بنویسید .(1نمره) الف) انتساب به جا : انتصاب به جا                                                  ب) نقز و دلکش : نغز و دلکش پ) هوزه ی زبان فارسی : حوزه ی زبان فارسی                              ت) ایجاد و ابداء : ایجاد و ابداع                                                                                                                                                                             (3 )                                             « موفق باشید »
نمره با عدد		نام ونام خانوادگي دبير : علی محمّد منجزی		نمره با عدد :                     نام ونام خانوادگي دبير :
نمره با حروف		امضاء		نمره با حروف :                                    امضاء :

 

نمونه سوال زبان فارسی 1

پرسش و پاسخ های متن درس هفدهم کتاب زبان فارسی (1)

پرسش های متن درس هفدهم:

1) نوشته ی زیر ساده است یا پر تکلّف؟ چرا؟

« در پیشاور تقریباً همه فارسی می دانند، منتها از فروتنی این را اعتراف نمی کنند. اگر از کسی بپرسی که فارسی می داند یا نه، به زبان فارسی فصیح جواب می دهد که با کمال تأسف زبان فارسی را نمی داند و از خنده ی ناگهانی ات در شگفت می شود. من متوجّه شدم که پاکستانی ها بر خلاف ما، این طو ناگهانی نمی خندند آن ها آهسته لبخند می زنند.»

ساده است زیرا : زبان آن صمیمی و نزدیک به زبان گفتار است. جملات آن کوتاه، ساده و روان اند. کلمات و عبارت های دشوار و پر تکلّف در آن ها دیده نمی شود. عبارات و کلمات زاید و به اصطلاح « حشو» در آن دیده نمی شود. مقصود نویسنده به خوبی فهمیده می شود.

2) یک نوشته ی ساده چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

زبان نوشته صمیمی و نزدیک به زبان گفتار باشد. جملات آن کوتاه، ساده و روان باشند. کلمات و عبارت های دشوار و پر تکلّف در آن دیده نشود. عبارت ها و کامات زاید و به اصطلاح « حشو» درآن دیده نشود. مقصود نویسنده ی آن به خوبی فهمیده شود.

3) نوشته ی زیر ساده است یا پر تکلّف؟ چرا؟

« من برای اظهار این سرّ، اصول مشبع اندیشده بودم و آن را اصول و فروع و اطراف و زوایا نهاده و میمنه و میسره و قلب و جناح آن را به حقوق صحبت و ممالحت و سوابق اتّحاد و مخالصت بیاراسته و مقدّمات عهود و سوالف مواثیق را طلیعه ی آن کرده و حرمت هجرت و وسیلت غربت مایه و ساقه گردانیده و بسیجیده ی آن شده که بر این تعبیه در صحرای مباسطت آیم  و حجاب مخافت از پیکر مراد بردارم و به یمن ناصیت و بر کت معونت تو مظفّر و منصور گردم.»

 پر تکلف است زیرا : استفاده از کلمات دشوار در این نوشته سبب شده است که مقصود نویسنده به راحتی دریافت نشود.

4) نوشته ی پر تکلّف زیر را به زبان ساده بنویسد.

 « من برای اظهار این سرّ، اصول مشبع اندیشده بودم و آن را اصول و فروع و اطراف و زوایا نهاده و میمنه و میسره و قلب و جناح آن را به حقوق صحبت و ممالحت و سوابق اتّحاد و مخالصت بیاراسته و مقدّمات عهود و سوالف مواثیق را طلیعه ی آن کرده و حرمت هجرت و وسیلت غربت مایه و ساقه گردانیده و بسیجیده ی آن شده که بر این تعبیه در صحرای مباسطت آیم  و حجاب مخافت از پیکر مراد بردارم و به یمن ناصیت و بر کت معونت تو مظفّر و منصور گردم.»

برای جلب همکاری، با تو طرح دوستی ریختم به این امید که با هم صمیمی شویم و به یاری تو به هدف های خود برسم.

5) برای ساده نویسی چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟

1)سعی کنیم همان گونه که سخن می گوییم، بنویسیم. 2) اگر می خواهید مطلبی را نقل کنید که از دیگری شنیده اید، ابتدا آن را خوب بفهمید و هضم کنید؛آن وقت فهمیده های خود را به زبان خودمانی بنویسید.3) سعی کنید از جملات بلند استفاده نکنید. 4) از تکلّف کلامی و شاخ و برگ دادن بی مورد به مطالب و عبارت های فضل فروشانه پرهیز کنیم. 5) از کاربرد واژگان و عبارت های زاید و بی نقش، تکیه کلام ها، تکرار فعل ها و اسم ها، صفت ها، کلمه های مترادف و جمله های معترضه و تو در تو پرهیز کنید. 6) از کلّی گویی و ابهام دوری کنید. 7) در نوشته های علمی بهتر است از آرایه های ادبی استفاده نکنید. 8) از واژگان و ساخت های دستوری کهن استفاده نکنید.

6) زبان نگارش چه موقع روح و تحرّک بیشری می یابد؟

زبان نگارش چون به زبان گفتار نزدیک می شود، روح و تحرّک بیشتری می یابد.

7) چه موقع در سخن ما صداقت و صمیمیت احساس می شود؟ چرا؟

هر گاه مقاصد خود را به زبان خودمانی بیان کنیم، در سخن ما صداقت و صمیمیت احساس می شود؛ زیرا زبان هر چه ساده تر و بی تکلّف تر باشد، صمیمی تر جلوه می کند.

8) چرا نباید از جملات بلند استفاده کنیم؟

زیرا هر چه جملات کوتاه تر باشند، مفهوم را بهتر می رسانند.

9) چرا باید از بکار بردن عبارت های متکلّفانه و فضل فروشانه پرهیز کنیم؟

زیرا این عبارت های متکلّفانه و فضل فروشانه نوشته را دیریاب می سازند.

10) چرا در نوشته های علمی بهتر است از آرایه های ادبی استفاده نکنیم؟

زیرا شیوایی کلام را از بین می برد و مقصود نویسنده  در انبوهی از تصاویر خیالی گم می شود.    

پاسخ پرسش های متن و خودآزمایی کتاب زبان فارسی(1) سال اوّل دبیرستان

 

درس اوّل:

پرسش های متن:

1) چرا زبان یکی از جنبه های رازآمیز وجود انسان است؟ زیر پدیده ای است که، پس از قرن ها بحث و بررسی، هنوز آن را آن گونه که باید نشاخته ایم؛ هر چند استفاده از آن بسیار آسان است.

2) دلیل پیچیدگی زبان را بیان کنید. زبان به دلیل پیچیدگی دارد که باید ذهن انسان را، همراه با تمام  رازها و رمزهای حیات مادّی و معنوی اوــ چه درسطح فردی وچه درسطح اجتماعی ــ درخود بگنجاند.

3) اگرانسان اززبان بی بهره بود چه اتّفاقی می افتاد؟ اگرانسان اززبان بی بهره بود، نه می توانست

به تفکّر بپردازد، نه هیچ علمی به دست آورد و نه فکر و علم خود را به دیگران منتقل کند.

4) دلیل گستردگی زبان را بیان کنید. زیرا باید همه ی جلوه های دیگر هستی را، در خود بگنجاند؛ خواه پدیده ها و جلوه های انسانی، خواه اجتماعی و خواه طبیعی.

5) آیا دشواری شناخت زبان تنها ناشی از پیچیدگی و گستردگی بیش از حدّ آن است؟ خیر دشواری دیگر شناخت زبان، این است که ما می پنداریم چون طرز استفاده از زبان رامی دانیم، پس خود آن را می شناسیم. به همین دلیل نیز سعی در شناخت زبان را اغلب بیهوده می انگاریم. حال آن که واقعیّت غیر از این است.

6) چرا زبان باید آموخته و شناخته شود؟ زیرا تا کسی زبان را به خوبی نشناسد، نمی تواند برای شناخت موضوعات دبگر، از آن به خوبی استفاده کند. و نیز گاه با پرسش هایی روبرو می شویم که پاسخ دادن به آن ها درگرو شناخت زبان است.

7) زبان را تعریف کنید. زبان یک نظام است و کار اصلی آن ایجاد ارتباط میان انسان هاست.

8) در تعریف زبان مقصود از ارتباط زبانی چیست؟ مقصود از این ارتباط زبانی عمدتاً انتقال پیام از یک فرد به افراد دیگر است.

9) در تعریف زبان منظور از نظام چیست؟ در این تعریف منظور از نظام، مجموعه ی به هم پیوسته ولی پیچیده ای است که طبق قاعده از اجزای کوچک تری ساخته شده باشد. 

10) نشانه چیست؟ اجزای سازنده ی نظام زبان در درجه ی اوّل، نشانه است و نشانه هر لفظی است که معنایی داشته باشد.

11) انتقال پیام در ارتباط زبانی معمولاً در چه قالبی صورت می گیرد؟ انتقال پیام در ارتباط زبانی معمولاً در چه قالب جمله صورت می گیرد.

12) با ذکر یک مثال توضیح دهید که چگونه هر جمله نمونه ای کوچک از نظام بزرگ زبان است؟ می توان هر جمله را نمونه ای کوچک از نظام بزرگ زبان دانست؛ مثلاً جمله ی « عید شما مبارک باد ! » در حدّ خود یک نظام است؛ چون می تواند در کلیّت خویش دست کم میان دو نفر از افراد انسانی رابطه برقرار کند و پیامی در مایه ی شادباش عید از یکی به دیگری منتقل کند.                                                   

پرسش های خودآزمایی:

1) چرا استفاده از زبان آسان است؟ به این دلیل که ما این کار را از سال اوّل زندگی و به تدریج شروع و طرز استفاده از آن را هم به طور طبیعی فرا می گیریم، بی آن که به درس و مدرسه نیاز داشته باشیم.                2) چرا شناخت زبان دشوار است؟ یکی از دشواری های شناخت زبان پیچیدگی و گستردگی بیش از حدّ

زبان آن است. دشواری دیگر شناخت زبان، این است که ما می پنداریم چون طرز استفاده از زبان رامی دانیم، پس خود آن را می شناسیم. به همین دلیل نیز سعی در شناخت زبان را اغلب بیهوده می انگاریم. حال آن که واقعیّت غیر از این است.

3) سه کلمه بگویید که وجود خارجی داشته ا ند امّا ولی از زمانی وجود پیدا کرده اند نامشان وارد زبان فارسی شده است. کیوی، موبایل(تلفن همراه)، کامپیوتر(رایانه)

4) آیا شناخت زبان با توانایی استفاده از زبان یکی است؟ به صرف توانایی استفاده از زبان نمی توان به پرسش های مربوط به زبان پاسخ گفت، درحالیکه با شناخت زبان می توان به چنین پرسش هایی پاسخ داد؛ بنا براین نتیجه می گیریم که شناخت زبان با توانایی استفاده از آن یکی نیست.

5) ارکان اصلی تعریف زبان را بیان کنید. زبان، نظام، ارتباط و پیام رسانی، انسان.

6) با ذکر چند مثال قابلیّت های زبان را در زندگی روزمرّه بنویسید. نامه می نویسیم، کتاب می خوانیم، فیلم می بینیم، سخنرانی می کنیم و... . توضیح این که: در خواندن کتاب از مهارت«خواندن» در نوشتن نامه از مهارت«نوشتن» ، در دیدن فیلم از مهارت«شنیدن» و در سخنرانی از مهارت «گفتن» استفاده می کنیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ادامه نوشته